Voor het schuren van kozijnen gebruik je het best een deltaschuurmachine of een kleine palmschuurmachine. Die twee typen zijn het meest geschikt omdat kozijnen veel smalle vlakken, hoeken en profileringen hebben waar een grote vlakschuurmachine niet bij kan. De juiste keuze hangt af van hoeveel materiaal je moet verwijderen en hoe toegankelijk de te schuren plekken zijn.
Waarom een gewone vlakschuurmachine niet ideaal is voor kozijnen
Kozijnen bestaan zelden uit grote, vlakke oppervlakken. Je hebt te maken met sponningen, hoeken, smalle stijlen en soms ingewikkelde profileringen. Een rechthoekige vlakschuurmachine (ook wel excentrische schuurmachine) past niet in die smalle hoeken en beschadigt snel de aangrenzende delen. Je mist ook sneller de precisie die je bij kozijnwerk nodig hebt.
Daarbij komt dat kozijnen bij het schilderen of aflakken worden voorbereid, wat betekent dat je vaak niet veel materiaal hoeft te verwijderen. Een agressieve schuurmachine doet dan meer kwaad dan goed.
De deltaschuurmachine: geschikt voor hoeken en sponningen
Een deltaschuurmachine (ook wel driehoeksschuurmachine of multischuurmachine) heeft een driehoekig schuurzool. Die puntvorm maakt het mogelijk om tot in de hoeken van een kozijn te komen. Dit is precies de reden dat dit type zo populair is bij kozijnwerk. Merken als Bosch bieden compacte deltaschuurmachines aan die goed liggen in de hand en weinig trilling geven.
Het schuurpapier voor een deltaschuurmachine is verkrijgbaar in korrels van P80 tot P240. Voor het schuren van kozijnen vóór het schilderen werk je het best van grof naar fijn: begin met P100 of P120 als er meer materiaal af moet, en eindig met P180 of P240 voor een gladde ondergrond.
De palmschuurmachine: snel en handzaam voor vlakke delen
Een kleine palmschuurmachine (ook wel handpalmschuurmachine) is geschikt voor de iets grotere, vlakke gedeelten van een kozijn, zoals de brede stijlen of het kozijnblad. Merken als Makita maken compacte modellen die goed in de hand passen en weinig vermoeiend zijn bij langere klusjes. Ze zijn licht, betaalbaar en eenvoudig in gebruik.
Het nadeel van een palmschuurmachine bij kozijnen is dat je met de hoeken en de sponningen alsnog handmatig moet schuren of moet wisselen naar een deltaschuurmachine. Gebruik hem dus als aanvulling, niet als enige machine.
Wanneer je beter handmatig schuurt
Bij kozijnen met veel kleine profileringen, fijne details of rondbogen is handmatig schuren met een schuurblok of schuurspons soms de betere keuze. Een machine trillt en kan profileringen afvlakken of beschadigen als je niet precies genoeg werkt. Zeker bij historische kozijnen of fijn houtwerk is voorzichtigheid geboden.
Ook als er maar een dunne verflaag af hoeft (bijvoorbeeld bij een tussentijdse opfrisbeurt) is handmatig schuren prima. Dat gaat snel genoeg en geeft je meer controle over de druk die je uitoefent.
Praktische tips bij het schuren van kozijnen
- Werk altijd met de nerf van het hout mee om krassen te voorkomen.
- Gebruik een stofopvangzak of sluit de machine aan op een stofzuiger. Verfstof van oude kozijnen kan loodverf bevatten (bij woningen van vóór 1960).
- Wissel schuurpapier regelmatig. Versleten papier schuurt niet meer gelijkmatig en kan het hout verbranden.
- Schuur de hoeken na met de hand, ook al heb je een deltaschuurmachine gebruikt. Zo mis je geen plekken voor de laklaag.
- Test de machine eerst op een onzichtbare plek als je twijfelt over de korrelgrofte.
Voor de meeste kozijnklussen kom je het verst met een combinatie van een deltaschuurmachine voor de hoeken en sponningen, en een kleine palmschuurmachine voor de bredere vlakken. Heb je weinig ruimte of werk je aan fijn houtwerk, dan is handmatig schuren een goede keuze naast of in plaats van een machine.