Koper zagen met een multitool werkt prima, zowel voor koperen buizen als voor dunne koperen platen. De multitool is een van de handigste keuzes voor dit werk: hij zaagt precies, past goed in krappe ruimtes en laat een nette snede achter als je het goed aanpakt. Hieronder lees je hoe je dat doet, welk zaagblad je nodig hebt en waar je op moet letten.
Het juiste zaagblad voor koper
Niet elk zaagblad voor een multitool is geschikt voor koper. Koper is een zacht, taai metaal. Gebruik een zaagblad dat speciaal bedoeld is voor metaal, bij voorkeur een bi-metaal zaagblad (ook wel HCS/bimetaal of BIM genoemd). Dit type blad is hard genoeg voor metaal, maar buigt niet meteen bij lichte druk. Een zaagblad voor hout of kunststof raakt bij koper veel te snel bot en geeft een slechte snede.
Let bij het kiezen van het blad ook op de tandverdeling. Voor dunwandig koper, zoals een waterleiding buis of een dunne plaat, kies je een blad met fijne tanding. Dat voorkomt dat het materiaal trilt of scheurt aan de rand van de snede.
Voorbereiding: meten en vastzetten
Goede voorbereiding bepaalt of je snede recht en schoon uitvalt. Meet de gewenste maat nauwkeurig af en teken een lijn met een stift of een scriber (een metalen merkpen) op het koper. Een stift is makkelijker, maar op glanzend koper zie je een scriber-lijn soms beter.
Zet het werkstuk daarna stevig vast in een bankschroef of met twee klemmen op een stevige onderlaag. Koper is zacht en kan gemakkelijk wegschuiven of trillen tijdens het zagen. Dat geeft een scheve snede en is ook gevaarlijk voor je vingers. Leg een stuk hout of rubber tussen de klem en het koper als je krassen wil voorkomen.
Koper zagen met de multitool: de uitvoering
Zet de multitool op een middelmatige tot lage snelheidsinstelling. Koper is taai en bij een te hoge snelheid wordt het zaagblad snel warm. Warmte beschadigt zowel het blad als het koper zelf. Begin de zaagbeweging rustig en laat het blad het werk doen. Duw niet hard: een lichte, gelijkmatige druk geeft de beste resultaten.
Volg de getekende lijn zo nauwkeurig mogelijk. Bij een buis is het handig om een stukje beschermtape rondom de zaagplaats te plakken. Dat geeft je een visuele gids en vermindert het risico op krassen of rafels aan de rand. Zet de zaag recht op het werkstuk en kantel hem niet.
Gebruik je de multitool voor een koperen plaat, dan werk je het best in meerdere lichte passes in plaats van in één keer door het materiaal te willen gaan. Dat geeft meer controle en beschadigt het blad minder snel.
Afwerking na het zagen
Na het zagen zijn de snijkanten van koper vaak scherp en ruw. Vijl de randen direct glad met een metaalvijl of gebruik schuurpapier (korrel 120 of fijner). Bij een buis is een onbramer (ontbraming- of debraming-gereedschap) handig: dat is een klein gereedschap dat je in de buis steekt en ronddraaien om de binnenkant glad te maken. Dit is niet alleen voor het uiterlijk, maar ook voor de functie. Bij waterleiding is een braam in de buis nadelig voor de doorstroming.
Controleer daarna of de maat klopt. Koper is niet te repareren als je te veel hebt afgezaagd, dus meet altijd twee keer voor je zaagt.
Wanneer is een multitool niet de beste keuze?
Voor dikke koperen platen van meer dan 3 à 4 mm is een multitool minder geschikt. Dan kost het veel tijd, verbruik je zaagbladen snel en is de snede minder gelijkmatig. Een metaalzaag of decoupeerzaag is dan handiger. Ook voor lange rechte sneden in platen werkt een cirkelzaag met metaalblad sneller en nauwkeuriger.
De multitool blinkt juist uit op plaatsen waar andere gereedschappen niet komen: dicht bij een muur, in een hoek, of bij inbouwwerk. Bij korte afstanden en beperkte ruimte is het de beste keuze voor het zagen van koper.
Met het juiste metaalblad, een goed vastgezet werkstuk en een rustige snelheid zaag je koper met een multitool nauwkeurig en netjes. De afwerking na het zagen is minstens zo belangrijk als het zagen zelf, zeker bij buizen voor waterinstallaties.
