Sanitair is overal in huis aanwezig, van de kraan in de keuken tot de douche in de badkamer. Toch weten veel mensen weinig over hoe dit systeem werkt, wat erbij hoort en wanneer je een professional moet inschakelen. Dat is jammer, want een beetje kennis kan je veel geld en problemen besparen. In dit stuk lees je wat je moet weten over waterinstallaties, veelgemaakte fouten en slim onderhoud.
Wat valt er allemaal onder sanitaire installaties
Een sanitaire installatie bestaat uit alle onderdelen die water aanvoeren of afvoeren in een gebouw. Denk aan de leidingen achter de muren, de kranen, de douche, het bad, de wastafel en het toilet. Ook de warmwaterboiler of het geiser valt hieronder. Al deze onderdelen werken samen om schoon water te leveren en gebruikt water af te voeren. In Nederland geldt dat drinkwater via een apart systeem binnenkomt, terwijl afvalwater via een ander systeem het huis verlaat. Die twee systemen mogen nooit met elkaar in contact komen, want dat zou gevaarlijk zijn voor de volksgezondheid. Installateurs houden zich aan strenge regels om dit te voorkomen. Wie zelf aan leidingen wil sleutelen, moet zich bewust zijn van deze scheiding en weten wanneer het verstandig is om een gecertificeerde loodgieter te bellen.
De meest voorkomende problemen met kranen en leidingen
Een druppelende kraan is het klassieke voorbeeld van een klein probleem met grote gevolgen. Zo’n kraan kan per jaar duizenden liters water verspillen. De oorzaak is bijna altijd een versleten afdichting of een kapotte cartridge binnenin de kraan. Dit is in de meeste gevallen zelf te repareren met een eenvoudig gereedschapssetje en een vervangingsonderdeel uit de bouwmarkt. Verstopte afvoeren zijn een ander veelgehoord probleem. Haar, zeep en vuil hopen zich op in de sifon, het gebogen buisgedeelte onder de wastafel of douche. Een plunjer of een afvoerslang lost dit vaak al op zonder dat je een professional nodig hebt. Leidingen die lekken achter de muur zijn een ernstiger zaak. Vocht in de muur kan schimmel veroorzaken en schade aan de constructie van een huis. Wie waterplekken ziet op muren of plafonds, doet er goed aan dit niet te lang te laten zitten.
Materialen die gebruikt worden in moderne badkamers
Vroeger werden leidingen bijna altijd gemaakt van lood of koper. Loden leidingen komen in oudere woningen soms nog voor, maar zijn gevaarlijk omdat lood in het drinkwater kan lekken. Wie een huis heeft gebouwd voor 1960, laat dit het beste controleren. Koperen leidingen zijn duurzamer en worden nog steeds veel gebruikt, al zijn kunststof leidingen tegenwoordig de standaard bij nieuwbouw. Die zijn lichter, makkelijker te verwerken en corroderen niet. Voor kranen, douchepanelen en wastafels zijn er ook grote verschillen in materiaal. Keramische schijven in kranen gaan veel langer mee dan ouderwetse rubbers afdichtingen. Inloopdouches zijn populair geworden omdat ze makkelijk schoon te houden zijn en weinig hoekjes hebben waar kalk zich ophoopt. De keuze voor materialen hangt af van budget, smaak en de hoeveelheid onderhoud die iemand wil doen.
Onderhoud dat je zelf kunt doen
Regelmatig onderhoud voorkomt grote reparaties later. Kalkaanslag is een van de grootste vijanden van kranen en douchekoppen. In gebieden met hard water, zoals in het midden en zuiden van Nederland, slaat kalk snel neer op metalen oppervlakken. Een doekje gedrenkt in witte azijn werkt uitstekend om kalkaanslag op te lossen zonder dure schoonmaakmiddelen. De sifon onder de wastafel is slim om een paar keer per jaar te controleren en schoon te maken. Dit doe je door hem los te draaien, het opgehoopte vuil te verwijderen en hem weer terug te plaatsen. Thermostaatmixers, die de watertemperatuur automatisch regelen, hebben af en toe een kleine afstelling nodig. Daarvoor staat een duidelijke handleiding bij het product. Wie de kleine dingen bijhoudt, heeft minder kans op plotselinge storingen die op het verkeerde moment komen.
Veelgestelde vragen
Hoe weet ik of mijn leidingen van lood zijn?
Loden leidingen zijn te herkennen aan hun grijze kleur en zachte materiaal. Je kunt er makkelijk een krasje in maken met je nagel. Woningen gebouwd na 1960 hebben zelden nog loden leidingen, maar bij oudere woningen is het verstandig dit te laten controleren door een loodgieter. Lood in drinkwater is schadelijk voor de gezondheid.
Mag je zelf sanitaire voorzieningen aansluiten in Nederland?
Kleine klussen zoals het vervangen van een kraan of het reinigen van een sifon mag je zelf doen. Voor het aanleggen van nieuwe leidingen of het aansluiten op het drinkwaternet gelden in Nederland regels. Daarvoor heb je een gecertificeerd installatiebedrijf nodig, om te zorgen dat drinkwater veilig blijft.
Wat is een sifon en waarom zit die onder elke afvoer?
Een sifon is een gebogen buis onder de wastafel, douche of gootsteen. Door de bocht blijft er altijd wat water staan. Dat waterslot voorkomt dat vieze geuren uit het riool je huis in komen. Zonder sifon zou je thuis last hebben van rioollucht.
Wat kan ik doen tegen hard water en kalkaanslag?
Hard water bevat veel kalk en zorgt voor witte aanslag op kranen en douchekoppen. Regelmatig schoonmaken met witte azijn of citroenzuur helpt. Er zijn ook waterontharders te koop die je op de waterleiding aansluit. Die verminderen de hoeveelheid kalk in het water en beschermen je installatie op de lange termijn.
